Een delicate driehoeksverhouding
Het boek is een aanzet tot samenvatting van de manier waarop christenen, joden en moslims elkaar nu eens positief dan weer negatief hebben bejegend, zowel in de loop van de geschiedenis als vandaag. Daartoe komt uitgebreid aan bod wat ze over elkaar in hun respectieve heilige Schriften kunnen lezen. Bekende en minder bekende elementen worden aangereikt, traditionele opvattingen en vernieuwende inzichten uitgediept. De meest recente verklaringen uit joodse, christelijke en islamitische hoek die toenadering uitdrukken en niet altijd de media halen, worden volledig opgenomen en toegelicht. Het is de bedoeling dat zoveel mogelijk mensen die voorbeelden van interactie zouden leren kennen.
Het beknopte overzicht belet echter niet dat aan het einde van de lectuur geen uniforme visie kan worden gedistilleerd. Bij de bespreking van bijvoorbeeld het Jozuaboek, het Johannes-evangelie en het Zwaardvers is het duidelijk dat veel onduidelijk blijft en ‘voor interpretatie vatbaar’. Toch doet het boek een poging om controversiële teksten uit de Bijbel en de Koran in hun juiste context te plaatsen. Zo kunnen argumenten van extremisten in de drie betrokken religies doorprikt worden. De presentatie van het ideeëngoed van auteurs met soms tegenovergestelde meningen helpt de lezer een opinie te vormen over de al dan niet bereidheid tot dialoog naar andersgelovigen.
De auteur hoopt dat door zijn onderzoek kritiekloos overgeleverde ideeën kunnen worden genuanceerd of bij de tijd gebracht. Katholieke lezers herinneren zich hoe lang en moeizaam dat proces in het christelijke westen geduurd heeft. Andere theïstische levensbeschouwingen ontsnappen niet aan die evolutie.
Kerninhoud van het boek
In drie hoofdstukken wordt telkens een van de religies door de scanner gehaald met betrekking tot het al dan niet aanvaarden van andersgelovigen en bereidheid tot dialoog. Een hele reeks citaten illustreren de theoretische beschouwingen. Vooral aan de meest intrigerende en voor zowel moslims als andersdenkenden moeilijk te begrijpen Koranverzen wordt heel wat aandacht besteed, evenals aan de wijze waarop gematigde denkers op het fundamentalisme reageren. Voorbeelden daarvan zijn de Open brief aan de militanten van Islamitische Staat (2014) en de presentatie van de door de Turkse president Erdogan verguisde Fethullah Gülen. Historische documenten van toenadering die in de loop van het boek worden besproken, staan als bijlagen afgedrukt: de toespraak van de paus tot moslims in Casablanca (1985), de Twaalf punten van Berlijn (2009) en de Verklaring van Marrakesh (2016).
Als overgang tussen de hoofdstukken wordt telkens een beknopte visie ingelast over de samenhang van religies in het algemeen, afkomstig van theoloog Hans Küng en van filosoof Karl Jaspers. Inspirerende bezinningsteksten omkaderen de verschillende delen van het boek. Meer dan honderdveertig voetnoten illustreren de tekst en verwijzen naar gebruikte bronnen, in het Nederlands, Engels en Frans.
PRAKTISCHE GEGEVENS:
Uitgeverij Davidsfonds Antwerpen, 2017/2019, 220 blz., soft cover
Prijs: 22,50 euro, verzendingskosten niet inbegrepen
Davidsfondsleden: 20,00 euro (10% korting)
Bestellen via: jan.v.eycken@skynet.be of 0470 033 266
