Naast de bekende christelijke tradities ontleend onder andere aan de rooms-katholieke, byzantijnse en protestantse Kerken, bestaan in het uiterste Westen de Keltische spiritualiteit en in het Midden-Oosten de Syrische. Beide hebben een eigen, misschien marginale, ervaring in het geheel van de twintig eeuwen kerkgeschiedenis. Ze waren echter niet zonder invloed op de omringende cultuur. Denken we aan de eerste missiegolf van Columbanus en Willibrordus op het Europese continent en aan de stichting van kerken in het zuiden van India onder impuls van de apostel Thomas. Ook geloofsinhoud en artistieke uitdrukkingen beantwoorden niet altijd aan de ‘mainstream’ geloofsoverdracht.

We duiken onder in beide tradities en laten ons verrijken door historische plaatsen als Iona en Lindisfarne, en figuren als Patrick en Hilda. Pelagius ontkende het belang van de erfzonde en kende aan de menselijke autonomie een grotere rol toe dan zijn beroemde tijdgenoot Augustinus. Eriugena’s mystieke visie doet denken aan een oosters pantheïsme. De Synode van Whitby in 664 bezegelde tenslotte de hegemonie van het Latijnse christendom over het Keltische. We lezen hun gebeden en teksten en beluisteren religieuze muziek.

Om de Syrische identiteit te waarderen, volstaat het zich te realiseren dat de huidige generatie christenen nog steeds de taal van Jezus spreekt en dat de Syrische gemeenschap getekend wordt door interactie met zowel islam als de gevestigde orthodoxe Kerk. We proberen het theologisch-spirituele conflict te begrijpen. De quasi uitroeiing van de Turkse gemeenschap in Tur Abdin in 1915 werd de aanleiding van de exodus naar het Westen. Liturgisch gezien zoek je tevergeefs naar iconen, maar kom je onder de indruk van de poëzie van Efraïm de Syriër.